LINSCHOTEN • In de tuin van het karakteristieke witte huis aan de Korte Linschoten Wz. 23 met de naam Helena is een grafsteen gevonden. Teun Hoogendoorn ging op onderzoek uit. Hij ontrafelde een intrigerend stukje geschiedenis.
Een jaar geleden deden de nieuwe bewoners en twee buurmannen een bijzondere vondst. Ze vonden een kleine grafsteen onder de fundering. De steen was in tweeën gebroken, maar de inscriptie was te lezen. Het grafsteentje vertelde over het korte leven van Helena Hendrika Verwoerd, net elf jaar.
Zoektocht
Eén van de buurmannen is de zwager van Teun. Hij zei: “Moet je eens horen wat we nu opgegraven hebben?” Teun was direct geïntrigeerd. En daar begon zijn zoektocht. Van een plakboek, naar mensen uit de buurt tot de nieuwe bewoners. Iedereen wilde zijn verhaal delen. De mensen kwamen bij elkaar en vertelden over het huis. Teun nam het gesprek op en schreef het uit. Vervolgens dook hij in het Utrechts archief, las diverse literatuur over Linschoten om er zo langzaam achter te komen wie het meisje was. “Ik verzamelde de puzzelstukjes en zo ontstond het verhaal.” Vertelt Teun.
Een tijdje legt Teun het verhaal weg. Maar steeds komt er weer iets op zijn pad dat hem naar de mysterieuze Helena trekt. “Ik kwam een foto tegen in een boek over het landgoed Linschoten van Johannes van Dijk. Die heeft gewoond op Hofstede Groot Wulverhorst. Mensen die ik sprak, vertelden verhalen waarin zijn naam opdook. Hij had iets te maken met het huis Helena. Dan ga je verder zoeken en vind je weer andere mensen. Helena is geen familie van mij, maar het verhaal trok me aan en ik moest doorgraven.”
Spaanse griep
Na veel onderzoek komt Teun erachter wie Helena was. Helena is geboren op zes september 1907 en overleden op elf april 1919. Ze is de middelste en enige dochter in een gezin met drie kinderen. Haar familie noemt haar Heleentje. Heleentje sterft op elfjarige leeftijd aan de Spaanse griep. Deze ziekte was een ware pandemie en kende ontzettend veel slachtoffers. Het staat bekend als de meest verwoestende epidemie ooit. In Nederland alleen al stierven 38.000 mensen.
Het gezin van Heleentje is gebroken van verdriet. Johannes van Dijk, de opa van Heleentje, koopt een stuk grond om een huis te bouwen voor het gezin. Het huis krijgt de naam Helena als eerbetoon aan hun geliefde dochter en zusje. De moeder van Heleentje kan het verdriet geen plek geven. Haar verdriet is zo groot dat ze niet meer voor haar jongste zoon kan zorgen. Pas dertien jaar oud gaat hij bij zijn oom en tante in Hoofddorp wonen. Niet lang daarna sterft ze van verdriet.
Raadsels
Het grafsteentje van Heleentje is met raadsels omhuld. “De geboortedatum klopt niet. De zes lijkt te zijn weggekrabd, en waarom ligt die grafsteen in de tuin? Was het omdat het graf verjaard was en moest worden geruimd?” Teun gaat op zoek naar het antwoord. Hij ontdekt dat Heleentjes oudste broer een zoon had, maar die is naar Canada geëmigreerd. Deze zoon vertelt dat zijn vader het grafsteentje onder het huis heeft begraven. Maar zeker is het niet. Het kan ook zijn dat Heleentjes vader de steen heeft begraven. Het zijn raadsels waar Teun tot op de dag van vandaag nog geen antwoord op heeft.
Na lang zoeken komt Teun ook in contact met de dochter van de jongste broer van Heleentje. Zij vertelt hem over haar vader en de familiegeschiedenis. En ze vertelt hem haar naam: Helena. Met het verhaal compleet besluit Teun om het te presenteren tijdens een thema-ochtend in ‘t Kruispunt. Omdat ze zelf niet bij de presentatie kan zijn, stuurt ze Teun een USB-stick. Als hij de bestanden opent, kan hij zijn ogen niet geloven. Alle mensen die voorkomen in zijn verhaal staan op de foto.
De Vereniging Oud Linschoten heeft de volledige presentatie in ‘t Kruispunt opgenomen. U ontdekt het verhaal van Heleentje en de verbazingwekkende transformatie van het huis aan de Korte Linschoten, dat 20 centimeter omhoog is gelift.
De hele presentatie is terug te zien op YouTube. U kunt zoeken op: Het steentje van Heleentje.
Elvira Schenk
Foto: Elvira Schenk. Teun Hoogendoorn met het steentje van Heleentje voor het huis Helena.
